Rozwód oczami dziecka
Zwykle zanim jeszcze zdecydujecie się rozejść, Wasze dziecko odbiera sygnały, że dzieje się coś złego - wyczuwa napiętą atmosferę, słyszy podniesione głosy lub jest świadkiem „cichych dni”. Nie rozumie jednak tego konfliktu, ani niejest świadome tego, że rodzice zamierzają się rozstać.
Gdy potem nagle jedno z Was wyprowadza się z domu, dla dziecka wali się cały jego świat, świat w którym dotąd czuło się bezpieczne,kochane i otoczone opieką; świat, w którymszlafrok mamy zawsze wisiał na wieszaku w łazience, a komputer taty stał na stole w dużym pokoju. Zniknięcie jednego z Was, rodziców, budzi lęk, że być może któregoś dnia drugie także odejdzie, że dziecko zostanie całkiem samo.
Na pewno czas poprzedzający rozstanie i okres rozwodu jest dla Was bardzo trudny i poradzenie sobie z własnymi bólem absorbuje Waszą uwagę. Być może w efekcie – choć często tego nie dostrzegacie - macie dla dziecka mniej czasu, mniej cierpliwości, słabiej wczuwacie się w jego problemy. Wielu rodziców nie zdajesobie sprawy, jak silnie dzieci przeżywająich konflikt i rozstanie, a nawet jeśli widzą, żez dzieckiem coś się dzieje, nie bardzo potrafiąmu pomóc.
ROZWÓD– CO SIĘ DZIEJE Z TWOIM DZIECKIEM?
DO TRZECIEGO ROKU ŻYCIA
• Twoje dziecko może przeżywać silny niepokój wobec utraty codziennej obecności rodzica, który z nim już nie mieszka - mieć zmienne nastroje,być płaczliwe, niespokojne;
• może okazywać silne emocje rozstając się z nim po spotkaniach (płakać, trzymać się go kurczowo);
• może mieć kłopoty ze snem (budzić się w nocy, mieć trudność z zaśnięciem).
W OKRESIE PRZEDSZKOLNYM
• Twoje dziecko pragnie przede wszystkim, aby rodzice znów byli razem;
• może cofnąć się do wcześniejszych etapów rozwoju - moczyć się w nocy, ssać kciuk lub kurczowo „trzymać się spódnicy”;
• Twoje dziecko może czuć się winne, że rodzice się rozeszli. Może uważać, że rozstali się, bo było niegrzeczne („tatuś odszedł, bo zapomniałem powiedzieć mamie, że dzwonił”);
• dziecko może odreagowywać napięcie, zachowując się agresywnie wobec rodziców, rodzeństwa, rówieśników lub wychowawców;
• może odczuwać silny lęk, że opuści je również rodzic, z którym mieszka, może nie chcieć rozstawać się z nim;
• może być rozdrażnione, impulsywne, mieć kłopoty z koncentracją;
• może mieć problemy z zasypianiem, zrywać się w nocy, mieć „złe sny”;
• może stracić apetyt.
W OKRESIE SZKOLNYM (6 -12 LAT)
• Twoje dziecko ciągle ma nadzieję, że rodzice jednak się pogodzą i zamieszkają razem;
• tęskni za rodzicem, który odszedł;
• może być złe i agresywne wobec rodzica, który według niego doprowadził do rozpadu rodziny;
• dziecko może mieć kłopoty z nauką z powodu trudności w koncentracji uwagi lub utraty wiaryw siebie;
• może sprawiać trudności wychowawcze (byćnieposłuszne, niezdyscyplinowane, łamać ustalonereguły);
• może się wstydzić swojej sytuacji rodzinnej,ukrywać ją przed otoczeniem;
• u dziecka mogą pojawiać się różnego rodzaju dolegliwości, jak bóle brzucha, głowy, wymioty.
Często objawy te występują bądź nasilają się przed lub po spotkaniach z rodzicem, z którym dziecko nie mieszka – jako wyraz niechęci do rozstania z nim lub obawy, że rodzice pokłócą się między sobą. Zwykle każde z rodziców interpretuje takie objawy na niekorzyść drugiego („Mam dość tego stresu, który serwujesz dzieciakowi! Przed spotkaniami z tobą, zawsze boli go brzuch.”)
W OKRESIE DOJRZEWANIA
• może czuć się zmuszone do roli sojusznika i wspierania rodzica „pokrzywdzonego”, co zazwyczaj prowadzi do odrzucenia drugiego rodzica;
• może wycofywać się z relacji z rodzicami, szukać wsparcia poza rodziną (w grupie rówieśniczej, subkulturze);
• może czuć się nadmiernie obciążone obowiązkami domowymi (np. opieką nad młodszym rodzeństwem);
• może być zazdrosne o nowych partnerów rodziców (odbiera ich obecność jako zdradę), czuć się nieswojo obserwując ich seksualność;
• może obawiać się wejścia w bliższe relacje z płcią przeciwną, wątpić w trwałość związków;
• może sprawiać problemy wychowawcze (wagary, ucieczki z domu, picie alkoholu lub zażywanie narkotyków), a nawet popełniać drobne przestępstwa;
• może próbować manipulować rodzicami, aby osiągnąć własne korzyści (np. pieniądze, większa swoboda)
DOROSŁE DZIECI
• Choć zdolne są już do bardziej racjonalnej oceny związku rodziców i na ich rozstanie reagują mniej emocjonalnie, mogą czuć sięw obowiązku wspierania „słabszego” rodzica i zaniedbywać przez to własne potrzeby (np.w bliskim związku). Zanim dziecko pogodzi się z nową sytuacją po Waszym rozwodzie, może upłynąć nawet kilka lat. Proces ten będzie tym szybszy, im mniej konfliktów będzie między Wami i im lepiej będziecie w stanie współpracować ze sobą jako rodzice – w najlepszym interesie dziecka. Kłótnie, walka o tytuł „najlepszego rodzica”, skargi na drugiego rodzica, oczekiwanie, że dziecko opowie się po stronie jednego z Was, ciągłe podkreślanie własnej krzywdy, bezpardonowa walka o dzieci w sądzie, zawsze przyniosą szkodę Twojemu dziecku.
Artykuł pochodzi z publikacji Stowarzyszenia Mediatorów Rodzinnych.
